تعمق و كوشش در معرفت خدا و آيات خدا به وسيلهء تذكر و تفكر و نظر و استدلالات عقلى ، و روايات متواتر بالمعنى نيز در همين معنى آمده است . معنى ندارد كه به مقدمه‌اى كه مستلزم نتيجه‌اى است امر شود اما خود نتيجه ممنوع باشد . دعوت به تذكر و تفكر براى معرفت است نه براى چيز ديگر . . . » « 1 » آنچه مايهء تأسف است اين است كه در قرون متأخر طرز تفكر اهل حديث عامّه در ميان شيعه هم رسوخ يافت ، در شيعه نيز گروهى پيدا شدند كه هر گونه تعمق و تفكر در معارف الهى را بدعت و ضلالت شمردند در صورتى كه بلا شك اين نوعى انحراف از سيرهء پاك پيشوايان اين مذهب است . البته آنچه در شيعه پديد آمد اولًا عموميت نداشت و ثانياً تا آن درجه شديد نبود و نمىتوانست آن عموميت يا شدت را كه در ميان ديگران پيدا شد پيدا كند ، اما كم و بيش تا آن اندازه كه آزار اهل تحقيق را فراهم كند در اعصار اخير وجود داشته و دارد . صدرالمتألهين در مقدمهء اسفار از همين طبقه مىنالد آنجا كه مىگويد : « همانا گرفتار جماعتى نفهم شده‌ايم كه چشمشان از ديدن انوار و اسرار حكمت ناتوان است و ديدگانشان مانند ديدگان خفّاش تاب نور را ندارد . اينها تعمق در امور ربّانى و معارف الهى و تدبر در آيات سبحانى را بدعت ، و هر گونه مخالفت با عقايد عاميانه را ضلالت مىشمارند . گويى اينان حنابله از اهل حديث‌اند كه مسألهء واجب و ممكن و قديم و حادث بر ايشان از متشابهات است و تفكرشان از حدود اجسام و ماديات بالاتر نمىرود . . . » جمله‌اى به رسول اكرم نسبت داده شده است كه : عليكم بدين العجائز . بر شما باد به دين پير زنان . اين جمله مستمسكى شده براى منكرين تعمق و تدبر در معارف غيبى و مسائل ماوراء طبيعى .